EKONOMİ

Karamanda tarıma dayalı sanayi sektöründe ihracata dönük üretimi hedefleyen yatırımların 90’lı yılların başlarından itibaren hız kazanması ile birlikte, istihdamda da önemli gelişmeler kaydedilmeye başlamıştır. Tarıma dayalı sanayi sektörüyle bağlantılı olan sektörlerdeki istihdam artışı da, işsizliğin hafifletilmesi sürecine önemli katkılar sağlamıştır.

Karaman İlinde sanayi, ticaret, ziraat, arıcılık ve ormancılık en fazla istihdam yüzdesine sahip iktisadi faaliyet kolu olarak ön plana çıkmaktadır.

Karaman ilinde 2001 yılı verilerine göre kişi başına 2.012 $ gayri safi milli hasıla düşmektedir.

Kamu Gelir Ve Giderleri Giderleri

İl genelinde kurumlar vergisine tabi 1.427, KDV vergisine tabi 5.034, diğer vergilere tabi 47.015, gerçek usulde 4.768 ve basit usulde 3.592 olmak üzere toplam 61.836 vergi mükellefi bulunmaktadır. 2004 yılında yaklaşık 67.1 trilyon TL. vergi tahsil edilmiş, tahsilat oranı % 88 olarak gerçekleşmiştir.

Karaman Ticaret ve Sanayi Odası, 3.845 gerçek ve tüzel kayıtlı üye sayısı ile Türkiye’nin önde gelen büyük odaları arasında yer almaktadır. Yine ilimiz merkezinde 257 kayıtlı üyesi bulunan Ticaret Borsası ve bir adet Toptancı Hali mevcuttur. İlimizden diğer illere hububat, bakliyat, un, bulgur, bisküvi, gofret, çikolata, yem, canlı hayvan, taze et, sucuk, yün ve tiftik, sebze, meyve, kuru üzüm, peynir, yumurta, deri, iplik, konfeksiyon, halı, kömür, zirai aletler ve çeşitli makineler satılmaktadır. Diğer illerden, tuhafiye, konfeksiyon, kösele, inşaat malzemesi, sigara, çay, alkollü içkiler, ilaç, gıda maddeleri, akaryakıt, oto ve oto yedek parçaları, sanayi hammaddesi ürünleri satın alınmaktadır.

Sanayi

İlimizde sanayi daha çok tarıma dayalı olarak gelişmiş ve bu çerçevede imalat-gıda sanayisinin alt grubu olan bisküvi ve bulgur sanayisinde, ülke üretiminde önemli bir konuma gelmiştir. Başlıca sanayi ürünleri olan; bisküvi, gofret ve çikolatalı ürünlerde yaklaşık 180.000 ton/yıl, yemde 40.000 ton/yıl üretim sağlanmaktadır. Türkiye bisküvi üretiminin üçte biri ve bulgur üretiminin beşte biri Karaman’dan sağlanmaktadır. Üretilen ürünlerin büyük bir bölümü yurt dışına ihraç edilmektedir.

Hızlı bir gelişme potansiyeli gösteren ilimizde, yatırım yapacak müteşebbislerin altyapı sorunlarını çözmek ve ilimizi yatırım açısından cazip hale getirmek için çalışmalara hız verilmiş, bu çerçevede;1990 yılında 150 ha olarak yatırım programına alınan Organize Sanayi Bölgesinin karakteristiği 1997 yılında Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yer seçimi komisyonu tarafından 400 ha.'a çıkarılmıştır.

Toplam alanı 1997 yılında 561 ha. ulaşan bölgemizin 400 ha. kısmı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından tescilli olup, bu alan sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından kredilendirilerek altyapı çalışmaları devam etmektedir.

Organize Sanayi Bölgesinin 1. etabında 123 adet sanayi parseli bulunmakta, ve bu parsellerden 63’ünde 65 adet tesis ile üretim yapılmakta, 5 adet tesisin inşaatı devam etmektedir.II. Etapta 84 adet sanayi parseli bulunmakta,9 parselde üretim yapılmakta, 7 parselde inşaat devam etmektedir.85 adet parselimiz boş durumda sanayiciye satılmış veya tahsis edilmiştir. 32 adet parsel tahsis edilmemiş, Müteşebbis Heyeti tasarrufunda yeni yatırımcılar için bekletilmektedir.

I. Kademe Doğalgaz Şebekesi yapımına 2003 yılı sonunda başlanmış 2004 yılı Ağustos ayında şebeke tamamlanarak, 13 Eylül 2004 tarihinde firmalara gaz verilmeye başlanmış, halen 23 tesiste aylık yaklaşık 1.000.000 m3 gaz sarfiyatı gerçekleşmekte olup,üretimde %50 tasarruf sağlanmaktadır.

Üretimde bulunan tesislerden 38'i gıda, 4'ü kağıt 2’si ambalaj, 1'i orman ürünleri, 4'ü pişmiş kil ve çimento, 2'si madeni eşya, 7’si elektrikli makinalar, 3’ü elektriksiz makinalar, 2’si yem, 3’ü plastik, 2’si tekstil sektöründe yer almaktadır. 17 adet soğuk hava ve entegre tesisi ile 1 adet LPG dolum tesisi bulunmaktadır.

1990 yılında birinci kısmı tamamlanarak faaliyete geçen ve 367 işyerini kapsayan Orta Anadolu Küçük Sanayi Sitesinin 2’nci kısmını oluşturan, 368 işyerinin inşaatı 2002 yılında tamamlanarak hak sahiplerine dağıtılmıştır. 98 işyerini kapsayan Karaman KSS inşaatları tamamlanmıştır. 100 işyerini kapsayan Ermenek KSS inşaatlarının 78'si bitmiş, kalan 22'sinin çalışmaları devam etmektedir.

İlimiz Ticaret Odasına kayıtlı üye sayısı 3.845, Ticaret Borsasının ise 257'dir. İlde 1 adet toptancı hali bulunmaktadır.

1-Tarım

İlimizin ekonomik yapısı içinde tarımın büyük payı vardır. Bu özelliği ile Karaman, İç Anadolu’da hububat ve bakliyat üretiminde önemli yere sahiptir. İlimiz yüzölçümünün 1/3’lük bölümü kültür arazisidir. İlimizdeki tarım işletmelerinde çoğunlukla polikültür tarım yapılmaktadır. Entansif tarımın yoğun olduğu bu işletmelerde ortalama verim ülke ortalamasının oldukça üzerindedir. Özellikle sulama yapılan alanlarda elma bahçesi, şekerpancarı, kuru fasulye, buğday, arpa, mısır, patates, kuru soğan ve çeşitli sebze ürünleri deseni oluşturur.

İşletmelerin % 78’inde bitkisel, % 22’si bitkisel+hayvansal üretim yapılmaktadır. Bitkisel üretim yapan alanların % 71’i tarla bitkilerine tahsis edilmiştir. Tarla bitkileri ekiliş alanları içinde (244.642 ha.); hububat % 81, bakliyat % 11, sanayi bitkisi % 4 ve yem bitkileri % 4 paya sahiptir. Kalan alanlarda (100.910 ha.) ise meyve ve sebze % 37, bağ % 19, nadas ve tarıma elverişli olup kullanılmayan alan % 58 pay almaktadır.

İl Geneli Ekim Alanları Dağılımı

Ekim alanlarına bakıldığında hububat ekimi ilk sırayı almaktadır. İl arazisinin 143.505 hektarı sulu, 202.047 hektarı ise kuru tarım arazisidir. Sulanan 143.505 hektarlık tarım arazisinin 78.505 hektarı Devlet Sulaması; kalan 65.000 hektarlık bölümü ise halk sulaması şeklinde sulanmaktadır. İlimiz oldukça kurak bir bölgede yer alması nedeniyle sulama imkanlarının geliştirilmesi için yeni sulama amaçlı barajların yapılmasına ve kuyuların açılmasına bilhassa önem verilmektedir. Yapımı devam eden İbrala barajının bitirilmesi ve Hışılayık suyunun Ayrancı barajına akıtılması ile birlikte sulama alanında büyük bir ilerleme kaydedilmiş olacaktır.

Bitkisel Üretim

2004 yılında 214.771 ha. alanda hububat ekilmiş ; 345.738 ton buğday, 258.591 ton arpa, 5.253 ton çavdar, 5.300 ton yulaf, 5.190 ton mısır (Tane), 360 ton mahlut üretimi sağlanmıştır. Ayrıca; 27.537 ha. alanda baklagil ekilmiş; 17.332 ton nohut, 35.665 ton kuru fasulye, 1.124 ton yeşil mercimek , 450 ton kırmızı mercimek üretilmiş, 11.716 ha. alanda yem bitkileri ekimi yapılmış, Mısır(hasıl ve silaj), fiğ, burçak, buy, hayvan pancarı, yonca, korunga üretilmiştir. 13.550 ha. alanda sanayi bitkileri ekilmiş, 367.228 ton pancar, 20 ton susam, 2.335 ton ayçiçeği, 102 ton yer fıstığı, 74.367 ton k.soğan, 6.033 ton k.sarımsak, 43.034 ton patates, 109 ton kabak (çerezlik), 78 ton kimyon üretilmiştir.

Meyvecilikte 2004 yılında 4.966.125 adet meyve veren elma ağacından 211.736 ton elma üretimi, 211.770 adet meyve veren armut ağacından 5.422 ton armut üretimi, 25.300 adet meyve veren ayva ağacından 795 ton ayva üretimi, 171.505 meyve veren erik ağacından 7.574 ton erik üretimi, 18.960 adet meyve veren iğde ağacından 333 ton iğde üretimi, 104.500 adet meyve veren kayısı ağacından 1.925 ton kayısı üretimi, 19.150 adet meyve eren zerdali ağacından 494 ton zerdali üretimi, 96.520 adet meyve veren şeftali ağacından 2.765 ton şeftali üretimi, 64.000 adet meyve veren vişne ağacından 1.879 ton vişne üretimi, 145.595 adet meyve veren kiraz ağacından 3.365 ton kiraz üretimi, 98.392 adet meyve veren ceviz ağacından 4.818 ton ceviz üretimi, 63.450 adet meyve veren badem ağacından 1.509 ton badem üretimi, 26.015 adet meyve veren dut ağacından 235 ton dut üretimi, 25.200 adet meyve veren incir ağacından 1.091 ton incir üretimi, 120.480 adet meyve veren zeytin ağacından 5.289 ton zeytin üretimi, 83.200 adet meyve veren antepfıstığı ağacından 248 ton antepfıstığı üretimi, 38.900 adet meyve veren nar ağacından 975 ton nar üretimi, 18.759 ha. meyve veren bağ alanında 211.736 ton çekirdekli yaş üzüm üretimi sağlanmıştır.

2-Hayvancılık

İl’de, 15.814 baş sığır, 357.318 baş koyun, 94.603 baş keçi, 4.004.380 adet yumurtacı, 578.110 adet etçi tavuk, 103.042 adet hindi, 35.864 adet fenni 1.160 adet yerli arı kovanı mevcuttur.

Hayvancılığı Geliştirme Projesi çerçevesinde 2004 yılında 2.608 büyükbaş hayvana sun’i tohumlama yapılmıştır. Hayvan Hastalık ve zararlarıyla mücadele projesinde 31.931 büyükbaş hayvana şap, 60.703 büyük başa Br.Melitensis Ergin, 13.164 küçük başa Br.Melitensis Genç, 90 büyük başa Anthrax, 1.241 küçük başa Antrakx, 838 başa kedi-köpek kuduz, 37.052 başa kanatlı Newcastle, aşılaması ve 667.127 baş muhtelif hayvana sağlık taraması yapılmıştır. Önsoykütüğü faaliyeti kapsamında 7.181 büyükbaş hayvanın bilgisayar ortamında kaydı yapılmış, çalışmalar devam etmektedir. Bedelli olarak 130.455 başa koyun-keçi Çiçek, 219.948 küçük başa Enterotexemia, 95.513 küçü başa Şap, 11.526 küçük başa Agalaksi, 21.255 küçük başa Br. Melintensis Ergin 8.630 başa keçi ciğer, 5.723 küçük başa Anthrax, 721 büyük başa Anthrax, 640 başa Enfesiyöz Hepatit aşılaması yapılmıştır. İlimizde 2 işletmede tuberculose hastalığı çıkmış, hayvanlar mecburi şarta tabi kesim için gerekli yerlere sevk edilerek kesimi yapılmıştır. Ruam hastalığı mücadelesinde 878 baş at ve katıra mallein testi yapılmış, hastalığa rastlanılmamıştır.

3-Kooperatifler

İl genelinde 39 adet sulama kooperatifi, 37 adet tarımsal kalkınma kooperatifi, 2 adet su ürünleri kooperatifi olmak üzere toplam 78 adet tarımsal amaçlı kooperatif bulunmaktadır. 1 adet sulama kooperatifler birliği ve 1 adet Arı yetiştiricileri birliği mevcuttur.

4-Diğer Faaliyetler

2004 yılında Ayrancı Gezendi ve Gödet barajlarına 235.000 adet aynalı sazan yavrusu atılmıştır.

İl’de 2004 yılında meyve ağaçlarında budama, arıcılık, süt sığırcılığı, ahır hijyeni, koyun, ana arı yetiştiriciliği konularında 27 uzun ve kısa süreli kursta 561 çiftçi eğitilmiştir. 1 adet teşvik müsabakası düzenlenmiş 22 yarışmacı katılmıştır. Elma yetiştiriciliği, süne mücadelesi ve elma entegre mücadele konularında, 2 adet panel düzenlenmiş 235 çiftçi katılmıştır. 17 konuda 28 adet tarla günü düzenlenmiştir. 29 konuda 48 adet demostrasyon kurulmuştur. 4.050 adet liflet, 1.000 adet kitap, 6.000 adet gazete ve 75 adet afiş basımı yapılmış ve çiftçilere dağıtılmıştır.

2004 yılında Doğrudan Gelir Desteği ve Çiftçi Kayıt Sistemi projesinde internet ortamında kayıtları yapılmış, veri girişleri tamamlandıktan sonra yerleşim birimlerinde askıya çıkarılmış, itirazlar değerlendirilmiş çalışmalar tamamlanmıştır. İcmaller hazırlanarak Bakanlığa sunulacaktır. İl genelinde 22.323 çiftçi başvurmuş desteklemeye tabi toplam alan 1.791.001.149 da. olup, 28.635.806.368.000 TL. destekleme miktarı ödenmesi planlanmıştır.

Çiftçi Kayıt Sistemine kayıt yaptırarak 2003 yılı Doğrudan Gelir Desteği ödemesine hak kazanmış, ilimiz çiftçilerine müracaat dekarlarının 1.950.000 TL. ile çarpılması sonucu II. dilim mazot desteği olarak il genelinde 3,2 trilyon TL. destekleme çiftçilerimize ödenmiştir.

Yem bitkileri desteklemelerinde 9.614,2 ekiliş alanı için 433.027.000.000 TL. hak ediş düzenlenmiştir.

2004 yılı destekleme primi ödemesine ilişkin karar kapsamında 19.414 da. Dane mısır 49 da. Yağlık ayçiçeği ekilişi için müracaat eden 437 çiftçimizin müracaatları kabul edilmiştir.

26 baş gebe düve için 8.200.000.000 TL. 2.562 baş sun’i tohumlama için 30.608.500.000 TL. 80 adet çiftçiye, 3.785 adet ana arı alımı için 37.800.000.000.TL. 666 baş buzağı için 22.080.000 Tl. destekleme ödemesi yapılmıştır.

15.505.855 Lt. süt içeren 9.618 adet süt faturası tasdik edilmiş, 336.410.780.000 TL. teşvik ödenmiştir.

2004 yılında 2090 sayılı kanuna göre tabi afetlerden zarar gören çiftçilere yardım yapılmasına karar verilmiş, bu karar doğrultusunda Maliye Bakanlığınca Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı bütçesinin hane halkına yapılan transferler tertibinden toplam 20 çiftçiye 25.445.062.200 TL. karşılıksız nakdi yardım yapılmıştır.

2022 sayılı kanuna göre 465 adet yeşil kart uygulamalarına göre 11.629 adet rapor tanzim edilmiştir.

Gıda denetim projesi kapsamında 108 adet fabrika, 242 adet imalathane, 9 adet Yem fabrikası, 141 adet yem bayi denetlenmiştir. 159 adet gıda numunesi ve 27 adet yem numunesi alınmıştır. Göl, gölet ve akarsularda su kirliliği yönünden kontrol yapılmıştır. 50 adet sportif amaçlı Amatör Balıkçı Belgesi verilmiştir.

5179 sayılı “ Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine dair kanun hükmünde kararnamenin değiştirilerek kabulü hakkında kanun” gereğince, 17 adet gıda sicil sertifikası ve 336 adet üretim izni sertifikası verilmiştir.

Çeşitli gıda firmalarının ihraç edeceği 50.133.089 kg. gıda maddelerine 2.094 adet sağlık sertifikası verilmiştir.Firmaların ihraç yaptıkları ülkenin talebi nedeniyle 71 adet dioksin belgesi ve 43 adet BSE. belgesi verilmiştir.

4342 sayılı Mer’a Kanunu gereğince 2004 yılı sonu itibariyle 109 köyde 135.142,5 ha. alanda tespit ve tahdit çalışmaları tamamlanmıştır. 221 milyar Tl. ödenek gelmiş 87,1 milyar TL. harcanmıştır.