Eb-ül
Fida'ya göre Karaman :
Rum Beldelerinin, birisi de KARAMAN topraklarıdır.
Buralarda Türkmenler oturur. Karamanoğulları
çevresindeki beyliklerin en güçlüsü ve en uzun
ömürlü olanıdır. Konya'nın bir günlük Güneyinde Rum
Beldesinden birisi de Larende (Karaman) dır.
Evliya
Çelebi'ye Göre Karaman :
Evliya Çelebi, Karaman ve tarihi eserlerini
incelemiş, Yunus Emre'nin de Karamanda olduğunu
belirtmiştir.
Karaman Kalesinden, Aktekke (Mevlana'nın Annesinin
mezarının bulunduğu cami), Nuh Paşa camii,
Dikbasan camii, Karabaş Veli Camii, Kirişçi Baba
camii ve bunlardan başka çok sayıda cami, medrese,
çeşme, han, hamam ve imaretlerden bahseder. Evliya
Çelebi bu tarihi eserlerden başka, büyük bir cadde
üzerinde 470 dükkandan bahisle, Karamanlıların
tarihlerde yaşantılarını ve binlerce evliyanın
mevcudiyetini ve Yunus Emre'nin merkadi-nin
(Mezarının) Karaman'da olduğunu yazmaktadır.
Katip Çelebi'ye Göre Karaman :
Katip Çelebi "Cihannüma"sında; Konya'nın kazalarını
sıraladıktan sonra, Larende için "Konya'nın Doğu
Cenubunda, arası bir menzil düz yerde kasaba ve
kala'dır. Akarsuyu, bağ, bahçeleri, camileri ve
hamamları vardır.
Katip Çelebi
Karaman eyaletini şöyle yazmıştır. "Der beyan-ı
Eyalat-ı Karaman:
Osmanlılardan
evvel bu yerlerde Al-i Karaman iskan etmekle, bu
diyara Karaman denilmiştir. Daha evvel bu memleket,
ta denizde sonra ererdi.
Konya Salnamelerinde
Karaman:
1289, 1291 Hicri, (1872, 1874 Miladi) tarihli Konya
Salnamelerinde Karaman Tarihi hakkında bilgi
verildikten sonra, 88'inci sayfada şöyle deniliyor;
"Karaman'da Kibar'ı Evliyaullahtan Tabduk Emre,
Yunus Emre, Mader-i ve Birader-i Hz. Mevlana ve
Kettaue Baba, Canbaz Kadı medfundurlar."
1294 -H. (1877 M.) tarihli
salnamede de şunları yazıyor: "Karamanda büyük küçük
41 camii, 82 mescit, 17 medrese, l kütüphane, 5
tekke, 12 zaviye, l rüştiye mektebi ve biri Ermeni,
diğeri Rum 2 adet kilise ve 51'i İslam ve 2'si Rum
olan 53 mektep, ikisi çift ve yedisi tek olmak üzere
9 hamam 115 çeşme ve şadırvan, 422 dükkan, 7 han, 5
adet bezirhane, 11 yağhane, 33 değirmen, l imaret,
11 sebil, 12 sarnıç, l buzhane, 4 karlık, l adet
Kala-i atik mevcuttur."
Lugat-ı Tarihiyye ve
Coğrafiyye Müellifine Göre Karaman:
Karaman bugün Konya vilayeti dahilinde olup, evvelce
Pizidi kıtasını teşkil eden ve sonra bir müddet
emirlik halinde idare olunan Larende, Niğde,
Ermenek, Konya, Kayseri, Akşehir, Beyşehir,
Seydişehir ve Karahisar sancak ve kazalarını
toplayan eyaletin ismidir. Bu eyaletin çok yeri
dağlık ise de güzel üzüm, afyon yetişir ve tuzlaları
vardır."
Şemseddin Sami Bey'e
göre Karaman:
Sems'eddin Sami Bey (Kamus-ül A'lam'ında Karaman
ilini) şöyle yazmıştır:
"Anadolu'nun orta
kısımlarının Güney cihetine verilen isim olup,
Konya, Niğde, İçel sancaklarından ibarettir. Bu
bölge, Selçuk Devletinin çökmesinden sonra, İstiklâl
kazanarak oralarda hüküm süren Karamanoğullarının
adı ile anılır. Bu hükümetin ilk teşekkülünde
Larende Kasabası merkez olup, sonra yine Konya'yı
terke mecbur olmuşlar, Larendeye çekilmişlerdir.
Şimdi dahi Karaman ilinin merkezi Larende ad olunup,
bu kasabaya Karaman dahi denilir."
Yümaz Öztuna'ya göre
Karaman:
Karamanoğulları, Anadolu Türkmen Beyliklerinin en
mühimi, en büyüğü, en kudretlisi ve en devamksıdır.
Karaman Türkmen Beyliği, 1250 yıllarından 1487'ye
kadar takriben 237 yıl sürmüştür. Karamanoğulları
Oğuzların Kaçar Boyu Beylerinden olan Ahmet Sadettin
Bey'in oğlu Nure Sofi Beyden inmişlerdir.
2,5 asırlık tarihleri
sırasında, Karamanoğulları'nın toprakları zaman
zaman büyüyüp küçülmüştür. Karaman Beyliği,
Türkiye'nin şu vilayetlerine yayılmıştır:
Konya, Karaman, Niğde, Aksaray, Ankara, Nevşehir,
İçel, Kırşehir vilayetlerinin tamamı, Antalya'nın
doğu yarısı, Karamanoğulları nüfuz ve tabiyetinde
bulunmuştur. Karamanoğullan batıya doğru Antalya,
İsparta, Afyon dolaylarında zaman zaman yukarıdaki
sınırlarıda aşmışlar, akın mahiyetinde çok daha
uzaklara gitmişler ve Bursa'ya da girmişlerdir.
Yukarıda gösterilen topraklar 146000 km2 olup, o
dönemde bu topraklar üzerinde 2 milyon insanın
yaşadığı tahmin edilmektedir.
